Hoe werkt de alexandrietlaser in de huid?

Melanine neemt 755 nm sterk op

De laser dankt zijn naam aan het kristal dat het licht maakt: alexandriet. Dat kristal geeft licht van 755 nm, net voorbij het zichtbare rood. Melanine neemt dat licht sterker op dan de andere natuurlijke chromoforen in de huid, ongeveer drie keer zo sterk als licht van 1064 nm, de golflengte van de Nd:YAG-laser ^[1].

Bloed absorbeert 755 nm veel minder dan groen of geel licht. Zuurstofarm bloed heeft wel een kleine piek rond 757 nm en neemt daar duidelijk meer op dan zuurstofrijk bloed ^[2]. Dat is een van de redenen dat 755 nm ook een vasculaire toepassing heeft. Water absorbeert in dit bereik nauwelijks ^[1].

Ontharing: de warmte moet de stamcellen bereiken

Bij pulsen van milliseconden neemt de melanine in de haarschacht en de bulbus het licht op en zet het om in warmte. In de klassieke vorm van selectieve fotothermolyse is de puls korter dan de tijd die het doelwit nodig heeft om af te koelen, zodat de warmte daar blijft ^[3].

Bij haar ligt het eigenlijke doelwit echter naast het pigment: de stamcellen in de follikelwand en de bulge, die zelf weinig melanine bevatten. Volgens de uitgebreide theorie van selectieve fotothermolyse mag de puls daarom langer duren dan de afkoeltijd (thermische relaxatietijd) van de haarschacht, zodat de warmte vanuit de gepigmenteerde schacht die cellen kan bereiken ^[4].

Fijn haar bevat minder pigment en koelt sneller af dan dik, donker haar. Omdat melanine 755 nm sterker opneemt dan 1064 nm, wekt alexandriet in zo'n haar meer warmte op. Welke pulsduur en energie passen, hangt af van het toestel, het haar en de huid.

Voor ontharing worden ook veel diodelasers rond 800–810 nm gebruikt; die hebben wij niet in ons aanbod. Hun golflengte ligt tussen die van alexandriet en Nd:YAG, en hun melanineabsorptie dus ook. Welke toestellen we voor ontharing hebben en wanneer een tweede golflengte helpt, staat op de pagina over ontharing.

Waar 755 nm zijn grens bereikt

De melanine die het haar opwarmt, zit ook in de epidermis. Hoe donkerder de huid, hoe meer licht de epidermis al opneemt en hoe groter de kans op blaren, verbranding en pigmentverschuiving. Dat geldt ook voor een recent gebruinde huid, die meer melanine bevat.

Een overzichtsartikel noemt alexandriet veilig bij huidtypes I tot IV ^[6]; bij een getinte huid zijn wel pigmentveranderingen beschreven, ook met koeling ^[7]. Huidtype IV is daarmee een grensgebied. In een gerandomiseerde studie bij huidtypes III en IV gaven alexandriet en Nd:YAG na 18 maanden een vergelijkbare haarreductie ^[8].

Voor een donkere huid raden overzichtsartikelen een langere golflengte aan, met Nd:YAG (1064 nm) als veiligste keuze, samen met een langere puls en goede koeling van het huidoppervlak ^[6][7][9].

Pigmentvlekken en vaten

Naast haar raakt 755 nm ook pigmentvlekken en, via zuurstofarm bloed, vaten.

Solaire lentigines en sproeten

Solaire lentigines (ouderdomsvlekken) en sproeten zitten in de epidermis en bevatten veel melanine. De klassieke behandeling is een Q-switched laser; ook picosecondelasers worden ervoor ingezet ^[10]. Een split-facestudie bij twintig Chinese patiënten vergeleek Q-switched alexandriet (50 ns) met alexandriet met pulsen van 100 microseconden. Na één behandeling en twaalf weken follow-up was er geen significant verschil in verbetering. De langere puls gaf wel minder pijn en minder postinflammatoire hyperpigmentatie (6% tegenover 22%) ^[11]. De pulsen van milliseconden die bij ontharing worden gebruikt, zijn in die studie niet onderzocht.

Ook na een behandeling met langere pulsen kan pigment tijdelijk toenemen, zeker bij een donkerdere huid. Een vlek waarvan niet vaststaat dat hij goedaardig is, wordt eerst beoordeeld voordat er een laser aan te pas komt. Meer over de behandeling van pigmentvlekken vind je bij pigmentatie.

Pigment en tattoo-inkt breken

Met pulsen van picoseconden doet dezelfde golflengte iets anders. Pigmentkorrels en inktdeeltjes zijn zo klein dat ze hun warmte binnen nanoseconden tot een microseconde kwijt zijn ^[3][15]. De nanosecondepulsen van een Q-switched laser zijn al korter dan die tijd. Volgens Kasai werken ze grotendeels fotothermisch, met een kleine mechanische component ^[16].

Een picosecondepuls is bovendien korter dan de tijd die een drukgolf nodig heeft om het deeltje te doorkruisen; bij tattoopigment is dat iets minder dan een nanoseconde. De druk kan dan niet weglekken, bouwt zich op in het deeltje en breekt het. Dat heet stress confinement. Volgens Kasai overheerst dan het foto-akoestische effect en is het thermische effect klein ^[16].

Na de behandeling nemen macrofagen de inktfragmenten op en voeren ze af via de lymfe; een deel verdwijnt met de korstjes ^[17]. Dermaal pigment wordt na fragmentatie op dezelfde manier opgeruimd, via fagocytose en de lymfe ^[7].

Welke inkt 755 nm raakt, hangt af van de kleur. Zwarte inkt absorbeert over het hele rode en nabij-infrarode bereik. Blauwe en groene inkt absorberen tussen 600 en 800 nm en reageren daardoor goed op 755 nm. Rode, oranje en gele inkt vragen 532 nm ^[6]. PicoSure Pro werkt op 755 nm; optionele handstukken zetten dat licht om naar 532 of 1064 nm. Welke toestellen we voor tattoo's hebben, lees je bij tattooverwijdering.

Een fractionele lens verdeelt de bundel over een raster van kleine punten. In elk punt is de fluentie veel hoger dan in de bundel eromheen. Bij PicoSure Pro heet die lens de Focus™ Lens Array. In een histologische studie ontstonden zo kleine holtes in de epidermis. De auteur schrijft die toe aan laser-induced optical breakdown (LIOB): een microscopisch plasma dat op gang komt doordat melanine het licht absorbeert. Die zones schilferden binnen ongeveer drie weken af, en de auteur beschrijft nieuw collageen en elastisch weefsel in de dermis ^[18].

Wat het onderzoek zegt

Ontharing

Alexandriet en de diodelaser zijn voor ontharing het best onderzocht ^[20], en de literatuur ondersteunt langdurige haarreductie met alexandriet, diode, Nd:YAG en IPL ^[9]. Het gaat om haarreductie, niet om blijvende haarvrijheid; dat bespreek je vooraf met de patiënt.

In een retrospectieve vergelijking gaf alexandriet meer haarreductie dan Nd:YAG ^[21]. In de gerandomiseerde studie bij huidtypes III en IV was het verschil na 18 maanden niet significant. De combinatie van beide golflengten gaf daar geen beter resultaat, wel meer hyperpigmentatie en pijn ^[8].

Pigment en inkt

Bij naevus van Ota gaf picoseconde-alexandriet in een gerandomiseerde split-lesion-studie een betere klaring, met minder sessies, minder pijn en minder pigmentverschuiving dan Q-switched alexandriet ^[19]. Een systematische review vindt het sterkste bewijs voor picoseconde bij tatoeages ^[10].

Alexandriet naast andere technologieën

Nd:YAG, lange puls (1064 nm)

Minder melanineabsorptie en daardoor veiliger bij een donkere huid; bij huidtype IV worden beide golflengten gebruikt ^[8]. Het licht reikt dieper, wat telt bij grote, diepe vaten ^[6][9]. Clarity II en Elite iQ hebben 1064 nm naast 755 nm. LongPulse is een 1064 nm-handstuk voor de Etherea MX en de ZYE-platformen, en de ZYE YAG heeft zelf een 1064 nm-laser.

IPL

Een flitslamp met een breed spectrum. Afhankelijk van het filter raakt hij haar, pigment of vaten, minder selectief dan een laser. Een review ondersteunt langdurige haarreductie met IPL ^[9]. Onze IPL-toestellen zijn IPL SQ en ReClear IPL.

Nd:YAG, picoseconde en Q-switched

Bij pigment en inkt reikt 1064 nm dieper, en melanine in de epidermis neemt het minder op, wat telt bij een donkere huid; 532 nm raakt rode, oranje en gele inkt ^[1][6]. Die golflengten zitten op PicoPlus en het handPICO-handstuk (picoseconde), op de Hollywood Spectra (Q-switched) en als optie op PicoSure Pro.

Vaatlasers (532 en 577 nm)

Bloed neemt groen en geel licht veel sterker op dan 755 nm, maar dat licht reikt minder diep ^[2][6]. Daarom worden ze vooral gebruikt bij fijne, rode, oppervlakkige vaatjes. Onze vaatlasers zijn DermaV en FlexSys Laser.