Ga naar inhoud
Medi-Invest

Technologie · Doelwit: water

Hoe werkt een CO₂-laser in de huid?

Het licht van een CO₂-laser, op 10.600 nm, wordt door water geabsorbeerd: het wordt opgenomen in de bovenste honderdsten van een millimeter van de huid. Daar verdampt het weefsel, en eromheen blijft een rand van warmte achter die het weefsel coaguleert. Aan die warmte dankt CO₂ zijn eigen karakter: het bloedt weinig en collageen trekt samen. Meestal werkt de laser fractioneel, in een raster van smalle kolommen. Ons toestel is de eCO2 3D.

Klinisch gereviewd door Marit van Boldrik, Business & Clinicallaatst gecontroleerd op 19 oktober 2026

Water neemt 10.600 nm sterk op

De huid bestaat voor een groot deel uit water, en water neemt licht van 10.600 nm sterk op [1]. Na ongeveer 12 micrometer water is er nog maar ruim een derde van dat licht over. Bij 2940 nm, de golflengte van Er:YAG, is dat al na minder dan 1 micrometer zo. Water neemt CO₂-licht dus ongeveer vijftien keer minder sterk op dan erbiumlicht [2].

Erbiumlicht blijft daardoor dichter aan het oppervlak, en wie met erbium even diep wil werken als met één passage CO₂, heeft meer passages nodig [3]. Bij CO₂ blijft er meer warmte achter rond de verdampte zone. Dat zie je terug in een vergelijking op de oogleden van negen patiënten. Na CO₂ trok het collageen meteen samen door de warmte. Erbium gaf in verticale richting een vergelijkbare verstrakking, maar pas na een maand: de wond trok samen terwijl ze genas [4]. Wat dat verschil betekent voor de keuze tussen beide, lees je op de pagina over erbium.

Absorptie door water tussen 2000 en 12.000 nm, op een logaritmische schaal. De curve piekt rond 2940 nm, de golflengte van Er:YAG (DualMode). Bij 10.600 nm, de golflengte van CO₂ (eCO2 3D), ligt ze ongeveer vijftien keer lager. Rechts staat hoe ver het licht in water reikt voor het tot ruim een derde verzwakt is: ongeveer 0,8 micrometer bij 2940 nm en ongeveer 12 micrometer bij 10.600 nm.
Water absorbeert licht van 10.600 nm ongeveer vijftien keer minder sterk dan licht van 2940 nm. Bij CO₂ reikt het licht daardoor dieper, al blijft het bij micrometers, en verwarmt het een dikkere laag rond de verdampte zone.

Verdampen en coaguleren

Is een puls kort en krachtig genoeg, dan kookt het water in die dunne laag weg en verdampt het weefsel mee. De warmte die eronder en ernaast achterblijft, coaguleert het weefsel. Elke CO₂-zone heeft dus twee delen: een verdampte kern en een rand van gecoaguleerd weefsel.

Hoe breed die rand wordt, hangt sterk af van de pulsduur. Bij cavia's gaven pulsen van 50 milliseconden, zoals een continue laser met een sluiter ze geeft, een zone van thermische schade van ongeveer 750 micrometer breed. Met pulsen van 2 microseconden kon die zone krimpen tot 50 micrometer [5]. Gepulste CO₂-lasers geven korte pulsen van minder dan een milliseconde en verkolen het weefsel minder dan een continue bundel [3].

Die gecoaguleerde rand heeft twee gevolgen die typisch zijn voor CO₂. De warmte sluit kleine bloedvaatjes af, zodat de behandeling weinig bloedt [1]. En collageen in de dermis trekt onder warmte samen. Bij volledig ablatieve CO₂ rond ogen en mond zagen onderzoekers onverwacht dat ook losse huid en plooien strakker werden. Ze schreven dat toe aan collageen dat door de warmte samentrok [6].

Over het volledige oppervlak of fractioneel

Waar de laser die zones legt, bepaalt hoe effect en herstel zich tot elkaar verhouden. Bij de klassieke, volledig ablatieve resurfacing verdampt de laser de hele epidermis en een deel van de dermis, over het hele behandelde gebied. Rimpels en fotoveroudering verbeteren daardoor sterk [6], maar het herstel duurt lang. Bij 500 patiënten bleef de huid gemiddeld 4,5 maanden rood. Hyperpigmentatie kwam bij 37% voor, vaker bij een donkerdere huid [7]. Daarnaast kan hypopigmentatie optreden, vaak pas na maanden [8]. In een reeks van 447 patiënten die mediaan ruim twee jaar gevolgd werden, ging het om 6 tot 9% [9].

Bij fractionele CO₂ verdampt de laser alleen smalle kolommen, met intacte huid ertussen. De eerste studie op levende menselijke huid toonde rond elke verdampte kolom een mantel van coagulatie. Met meer energie per puls werden de kolommen dieper en breder, en drie maanden later was het collageen nog aan het remodelleren [10]. De kolommen kunnen diep in de dermis reiken. Bij de behandeling van syringomen rond de ogen kwamen ze, met de hoge energie uit die studie, gemiddeld tot ruim 1,2 millimeter [11]. Vanuit de intacte huid ertussen sluit de epidermis zich snel [3]. Een fractionele behandeling vraagt daarom minder hersteltijd en geeft minder complicaties dan een volledig ablatieve, al zijn er meer sessies nodig [12][13]. Ernstige complicaties zijn ook na fractionele behandelingen beschreven, vaker in gevoelige zones en bij een donkere huid [13].

Twee dwarsdoorsneden van de huid. Links, volledig ablatief: de epidermis en de bovenste dermis zijn over het hele behandelde gebied weggenomen, met daaronder een gecoaguleerde laag en een smallere zone van verwarming. Rechts, fractioneel ablatief: vijf smalle verdampte kolommen reiken tot in de dermis, elk met een rand van coagulatie en een zone van verwarming, met intacte huid ertussen. Een legenda toont verwarming rond 42–50 °C, coagulatie boven 60 °C en verdamping vanaf 100 °C.
Volledig ablatief verdampt de epidermis over het hele gebied; fractioneel verdampt smalle kolommen en laat intacte huid ertussen. Schematisch, niet op schaal.

Hoe de eCO2 3D de zones legt

Bij een fractionele behandeling telt ook hoe de laser de kolommen over de huid verdeelt: hoe groot ze zijn, hoe diep ze gaan en in welke volgorde ze vallen. Van onze toestellen werkt de eCO2 3D van Cynosure Lutronic met CO₂. Het toestel heeft tips voor microbundels van 120, 300 en 500 micrometer. De fabrikant onderscheidt een statische modus, voor gerichte en diepere behandelingen, en een dynamische modus, om het hele gezicht sneller en lichter te behandelen.

Volgens de fabrikant vallen de microbundels bij de eCO2 3D in willekeurige volgorde over het scanveld. Voor de eCO2-reeks beschrijft Cynosure Lutronic het principe zo: elke microbundel komt zo ver mogelijk van de vorige terecht, zodat naburige zones niet vlak na elkaar opwarmen. Dat scanpatroon heet bij de fabrikant Controlled Chaos Technology. Het is de naam van een scanvolgorde, geen soort laser: dezelfde naam staat ook op de Mosaic 3D, een niet-ablatieve laser op 1550 nm. Klinische studies die het effect van die volgorde meten, zijn ons niet bekend.

Twee rasters van 6 bij 6 zones waarvan de eerste 14 genummerd en gekleurd zijn. Links worden de zones rij na rij afgevuurd, zodat de laatste vier, die nog warm zijn, naast elkaar liggen. Rechts worden ze gespreid afgevuurd, zodat de laatste vier ver uit elkaar liggen. Een blauwe lijn verbindt telkens de laatste vier pulsen.
Rij na rij valt elke nieuwe zone naast de vorige; bij een gespreide volgorde komt ze ver van de vorige terecht. Cynosure Lutronic noemt dat scanpatroon Controlled Chaos Technology. Schematisch; de werkelijke volgorde van het toestel is niet openbaar.

Waarvoor je deze technologie inzet

  • (Acne)littekens

    Bij atrofische littekens, zoals acnelittekens, moet de dermis remodelleren. Fractionele CO₂ verdampt smalle kolommen tot in de dermis, met een rand van coagulatie die het herstel van collageen op gang brengt. Volgens een systematische review van zeven studies verbeterden acnelittekens bij de meeste patiënten met 30 tot 70% [14]. Een meta-analyse van acht gerandomiseerde studies vond met fractionele CO₂ meer verbetering dan met RF-microneedling, maar ook meer pijn, vaker postinflammatoire hyperpigmentatie (PIH) en langer roodheid [15]. Ook voor littekens na een verwonding ziet een consensus van experts een belangrijke rol voor ablatieve fractionele behandeling [16].

  • Rimpels

    Op rimpels werkt CO₂ op twee manieren: de laser verdampt de bovenste lagen, en door de warmte trekt collageen samen en wordt het vernieuwd. Volledig ablatieve CO₂ verbeterde in oudere studies de rimpels rond ogen en mond duidelijk [6], maar de huid bleef gemiddeld maanden rood [7]. Fractioneel is het effect per sessie kleiner, en de hersteltijd ook [12]. Na drie sessies fractionele CO₂ waren rimpels meetbaar kleiner en minder diep, het sterkst op de wangen en rond de ogen [17]. Rond de ogen gaven fractionele CO₂ en fractionele Er:YAG na één sessie een vergelijkbaar effect [18].

  • Huidverjonging

    Bij huidverjonging gaat het om gevorderde fotoveroudering, waarbij rimpels, een verslapte huid, een ruwe textuur en pigment samen voorkomen. Fractionele CO₂ behandelt de epidermis en de dermis in dezelfde sessie. In een studie kregen 56 Aziatische patiënten één behandeling. Van de 30 die vijf jaar gevolgd werden, was de score voor fotoveroudering na die vijf jaar nog beter dan vóór de behandeling [19]. Een internationale consensus van 21 dermatologen en plastisch chirurgen beschouwt fractionele CO₂ als een gangbare behandeling voor huidverjonging [20].

  • Huidverbetering

    Bij huidverbetering gaat het om textuur, poriën, fijne lijntjes en een ongelijkmatige teint, met zo weinig mogelijk hersteltijd. Fractionele CO₂ kan ook oppervlakkig worden ingezet, zodat vooral de epidermis en de bovenste dermis worden behandeld. Voor zo'n oppervlakkige behandeling met de eCO2 3D noemt Cynosure Lutronic roodheid van 6 tot 48 uur. Na drie sessies fractionele CO₂ was het pigment op de wangen en rond de ogen gelijkmatiger verdeeld, zo mat een prospectieve studie [17]. Bij een donkere huid blijft postinflammatoire hyperpigmentatie (PIH) een risico, ook na fractionele CO₂ [21].

  • Huidverstrakking

    CO₂ kan de huid wat verstrakken: onder warmte trekt collageen in de dermis samen, en daarna wordt het vernieuwd. Na volledig ablatieve CO₂ op de oogleden van negen patiënten was de huid meteen strakker, en zes maanden later was daar nog een groot deel van over [4]. Bij negen andere patiënten verbeterde één fractionele CO₂-behandeling ook de slapheid van de huid significant [21]. Gaat het vooral om verslapping zonder wondjes, dan is monopolaire RF een technologie om naast CO₂ te leggen.

  • Benigne huidlaesies

    Een CO₂-laser verdampt weefsel met weinig bloeding, omdat de warmte kleine vaatjes afsluit [1]. Zo zijn verheven, goedaardige laesies te verwijderen. Syringomen rond de ogen verbeterden na twee fractionele behandelingen bij de meeste van 35 patiënten [11]. Een laesie kan ook in haar geheel worden weggenomen met een CO₂-bundel die niet gefractioneerd is. Bij xanthelasma verdwenen zo alle laesies van 23 patiënten na één behandeling; na tien maanden waren ze bij drie patiënten teruggekomen, en er waren tijdelijke pigmentveranderingen [22]. Verdampt weefsel kan niet meer histologisch worden onderzocht. Laserablatie komt daarom alleen in aanmerking als de diagnose vaststaat.

Huidtype en pigmentrisico

Water neemt het CO₂-licht op, niet melanine. De huidskleur bepaalt dus niet waar het licht terechtkomt. Toch is PIH bij een donkere huid het belangrijkste risico. Een ablatieve behandeling veroorzaakt een ontsteking, en een donkere huid reageert daar vaker op met pigment [3].

Hoe vaak PIH voorkomt, hangt af van het huidtype en de behandeling. Van negen Chinese patiënten met huidtype III en IV hadden er vijf PIH een maand na één fractionele CO₂-behandeling, en één na zes maanden [21]. Van dertien Aziatische patiënten met huidtype IV en acnelittekens kregen er twaalf na minstens één van de drie sessies lichte PIH, die gemiddeld na vijf weken verdwenen was [23]. Een reeks van 38 patiënten met huidtype I tot IV noteerde geen PIH [24]. Bij huidtype V en VI is extra voorzichtigheid op zijn plaats.

Een overzichtsartikel over esthetische behandelingen bij een donkere huid raadt bij fractionele resurfacing minder passages of een lagere dichtheid aan, en voldoende koeling. Meerdere pulsen op dezelfde plek en korte intervallen tussen sessies vermijden de auteurs. Wat ze over de dichtheid schrijven, steunt grotendeels op onderzoek met een niet-ablatieve laser [3]. In de internationale consensus over fractionele CO₂ past meer dan 90% van de experts de instellingen aan bij huidtype III en IV [20]. Na volledig ablatieve CO₂ komt daar het risico op hypopigmentatie op lange termijn bij [8][9]. Bespreek het pigmentrisico vooraf met je patiënt; een proefplek kan helpen inschatten hoe de huid reageert.

Herstel en wat er mis kan gaan

Na een fractionele CO₂-behandeling zijn roodheid, zwelling en korstjes gebruikelijk. Bij diepere resurfacing met de eCO2 3D kan de roodheid volgens Cynosure Lutronic een week of langer duren. Bij acnelittekens duurde het herstel na fractionele CO₂ gemiddeld bijna vier dagen langer dan na fractionele erbiumlasers, Er:YAG en niet-ablatief Er:glas samen; dat vond een meta-analyse [25]. Een andere meta-analyse zag de roodheid bijna twee dagen langer duren dan na RF-microneedling [15]. Na volledig ablatieve CO₂ blijft de huid maanden rood [7].

Fractionele CO₂ deed in beide meta-analyses meer pijn dan fractionele erbiumlasers en RF-microneedling [25][15]. In de consensus gebruiken bijna alle experts een verdovende crème, en de meesten ook zenuwblokken [20].

Na ablatieve resurfacing komen ook acne-opflakkeringen, milia en eczeem voor, en herpes simplex kan opvlammen. Van de 500 patiënten na volledig ablatieve CO₂ kreeg 7,4% een herpesinfectie, ook zonder voorgeschiedenis [7]. In de consensus over fractionele CO₂ geeft meer dan 90% van de experts profylaxe tegen bacteriën en virussen. Een actieve infectie in het gezicht is voor 95% van het panel een contra-indicatie. Voor twee derde geldt dat ook voor een brandwond, recente zonblootstelling, zwangerschap en borstvoeding [20]. Littekens zijn zeldzaam maar komen voor, ook na fractionele behandelingen, en vaker in gevoelige zones [7][13].

De bijsluiter van isotretinoïne raadt aan om cosmetische ingrepen, waaronder laserbehandelingen, tot zes maanden na de kuur uit te stellen. Volgens een consensus van de American Society for Dermatologic Surgery hoeven oppervlakkige peelings en niet-ablatieve lasers niet te worden uitgesteld; ablatieve lasers vallen daar niet onder [26].

Wat het onderzoek zegt

CO₂ wordt al tientallen jaren in de dermatologie gebruikt, eerst volledig ablatief en sinds ongeveer 2007 ook fractioneel [1][10]. Over fractionele CO₂ bij acnelittekens zijn een systematische review en meta-analyses verschenen [14][15][25]. Ze tonen een duidelijke verbetering, met meer pijn en hersteltijd dan lichtere technieken.

Bij rimpels en fotoveroudering is het effect van één fractionele sessie meetbaar, maar bescheiden. In de gerandomiseerde studie rond de ogen nam de rimpeldiepte met ongeveer 20% af en de rimpelscore met ongeveer 10% [18]. Een andere studie mat na drie sessies op de wangen rimpels die meer dan de helft kleiner en minder diep waren [17]. Volgens de auteurs van de gerandomiseerde studie kost het herhalen van sessies wel een deel van wat fractioneel oplevert: de kortere hersteltijd [18].

Over de eCO2 3D zelf is weinig gepubliceerd. De FDA gaf de vrijgave in 2025 zonder klinische studie, omdat het toestel gelijk is aan zijn voorganger, de eCO2 Plus [27]. Een studie op varkenshuid buiten het lichaam vergeleek het toestel op 30 en 40 W. Op 40 W waren de kolommen gemiddeld 11,8% dieper en 7,3% smaller, met minder verkoling aan de rand. Drie van de zeven auteurs werken voor Cynosure Lutronic. Zij verwachten daarvan een klinisch voordeel, ook bij een donkere huid, maar dat heeft deze studie niet onderzocht [28].

CO₂ naast andere technologieën

Erbium

Bij acnelittekens bereikten meer patiënten een duidelijke verbetering met fractionele CO₂ dan met fractionele erbiumlasers, Er:YAG en niet-ablatief Er:glas samen, maar met meer pijn en een langere hersteltijd. Telde de meta-analyse alleen de gerandomiseerde studies mee, dan was het verschil niet significant [25]. Bij rimpels verschillen de uitkomsten per studie en per opzet [29][18]. De vergelijking staat uitgebreider op de pagina over erbium, met onze toestellen DualMode en UltraClear.

RF-microneedling

Ook RF-microneedling werkt fractioneel, maar de warmte komt van stroom die naalden in de dermis afgeven; bij Genius zijn die naalden geïsoleerd. In de meta-analyse van acht gerandomiseerde studies bij acnelittekens werkte fractionele CO₂ iets beter. RF-microneedling gaf minder pijn, minder PIH en kortere roodheid [15]. Ons toestel is Genius.

Niet-ablatief: 1540–1550 nm en thulium

Niet-ablatieve fractionele lasers verwarmen kolommen weefsel zonder de huid te openen. Het herstel gaat sneller, het effect per sessie is meestal kleiner [12]. Bij ons zijn dat de Mosaic 3D en de 1550 nm-module van de FlexSys, en voor oppervlakkiger werk de thuliumlaser LaseMD Ultra op 1927 nm.

Monopolaire RF

Gaat het vooral om een verslapte huid, met weinig hersteltijd en zonder wondjes, dan kan monopolaire RF een alternatief zijn, bij ons met de XERF.

Onze toestellen met deze technologie

Cynosure Lutronic eCO2 3D laserapparaat met handstuk op articulerende arm en touchscreen bedieningspaneel
Cynosure Lutronic

eCO2 3D

HuidverbeteringHuidverjongingHuidverstrakking+3

Advies

Past deze technologie bij jouw praktijk?

Op één pagina krijg je de keuze tussen technologieën niet volledig in beeld. Ze hangt af van je patiënten en hun huidtypes, van de indicaties die je wilt behandelen, van de hersteltijd die je patiënten aanvaarden en van wat je al in huis hebt. Onze klinische en commerciële specialisten hebben daar jarenlange ervaring mee en helpen je graag die keuze te maken.

Werk je al met een van onze toestellen? Dan vind je de behandelprotocollen en richtlijnen op het klantenportaal, en gaan we dieper in op de technieken in de training na levering en op onze Academy-events.

Plan een gesprekNaar het klantenportaal

Dit is een indicatief overzicht om verschillen tussen technologieën uit te leggen. Voor werkelijke instellingen gelden de behandelprotocollen en richtlijnen.

Bronnen

  1. Omi T, Numano K. The Role of the CO2 Laser and Fractional CO2 Laser in Dermatology. Laser Ther. 2014;23(1):49–60. doi:10.5978/islsm.14-re-01
  2. Hale GM, Querry MR. Optical Constants of Water in the 200-nm to 200-μm Wavelength Region. Appl Opt. 1973;12(3):555–563. doi:10.1364/ao.12.000555Diagram 1: D. J. Segelstein (1981), via S. Prahl, Oregon Medical Laser Center (https://omlc.org/spectra/water/).
  3. Harnchoowong S, Vachiramon V, Jurairattanaporn N. Cosmetic Considerations in Dark-Skinned Patients. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2024;17:259–277. doi:10.2147/ccid.s450081
  4. Fitzpatrick RE, Rostan EF, Marchell N. Collagen tightening induced by carbon dioxide laser versus erbium:YAG laser. Lasers Surg Med. 2000;27(5):395–403. doi:10.1002/1096-9101(2000)27:5<395::aid-lsm1000>3.0.co;2-4
  5. Walsh JT, Flotte TJ, Anderson RR, Deutsch TF. Pulsed CO2 laser tissue ablation: Effect of tissue type and pulse duration on thermal damage. Lasers Surg Med. 1988;8(2):108–118. doi:10.1002/lsm.1900080204Dierstudie (cavia).
  6. Fitzpatrick RE, Goldman MP, Satur NM, Tope WD. Pulsed Carbon Dioxide Laser Resurfacing of Photoaged Facial Skin. Arch Dermatol. 1996;132(4):395–402. doi:10.1001/archderm.1996.03890280047007
  7. Nanni CA, Alster TS. Complications of Carbon Dioxide Laser Resurfacing. An Evaluation of 500 Patients. Dermatol Surg. 1998;24(3):315–320. doi:10.1111/j.1524-4725.1998.tb04161.x
  8. Bernstein LJ, Kauvar AN, Grossman MC, Geronemus RG. The Short- and Long-Term Side Effects of Carbon Dioxide Laser Resurfacing. Dermatol Surg. 1997;23(7):519–525. doi:10.1111/j.1524-4725.1997.tb00677.x
  9. Lewis KG, Nahm WK, Schmidt AN, Moy RL. Lack of difference in the rates of hypopigmentation with 90-microsecond pulsed and longer dwell time carbon-dioxide laser resurfacing. J Am Acad Dermatol. 2004;50(2):247–252. doi:10.1016/j.jaad.2003.07.008
  10. Hantash BM, Bedi VP, Kapadia B, Rahman Z, Jiang K, Tanner H, Chan KF, Zachary CB. In vivo histological evaluation of a novel ablative fractional resurfacing device. Lasers Surg Med. 2007;39(2):96–107. doi:10.1002/lsm.20468
  11. Cho SB, Kim HJ, Noh S, Lee SJ, Kim YK, Lee JH. Treatment of Syringoma Using an Ablative 10,600-nm Carbon Dioxide Fractional Laser: A Prospective Analysis of 35 Patients. Dermatol Surg. 2011;37(4):433–438. doi:10.1111/j.1524-4725.2011.01915.x
  12. Preissig J, Hamilton K, Markus R. Current Laser Resurfacing Technologies: A Review that Delves Beneath the Surface. Semin Plast Surg. 2012;26(3):109–116. doi:10.1055/s-0032-1329413
  13. Metelitsa AI, Alster TS. Fractionated Laser Skin Resurfacing Treatment Complications: A Review. Dermatol Surg. 2010;36(3):299–306. doi:10.1111/j.1524-4725.2009.01434.x
  14. Ptaszek B, Czernecka M, Podsiadło S. The Use of a Fractional Laser in Acne Scar Treatment—A Systematic Review. Life (Basel). 2025;15(6):915. doi:10.3390/life15060915
  15. Argobi Y, Tobeigei F, Alasiri FI. Fractional CO2 Laser Versus Micro Needling Radiofrequency for Post Acne Scarring: A Meta‐Analysis of RCTs. J Cosmet Dermatol. 2026;25(3):e70765. doi:10.1111/jocd.70765
  16. Anderson RR, Donelan MB, Hivnor C, Greeson E, Ross EV, Shumaker PR, Uebelhoer NS, Waibel JS. Laser Treatment of Traumatic Scars With an Emphasis on Ablative Fractional Laser Resurfacing. JAMA Dermatol. 2014;150(2):187–193. doi:10.1001/jamadermatol.2013.7761Consensus van acht experts, grotendeels gebaseerd op klinische ervaring.
  17. Kohl E, Meierhöfer J, Koller M, Zeman F, Klein A, Hohenleutner U, Landthaler M, Hohenleutner S. Fractional carbon dioxide laser resurfacing of rhytides and photoageing: a prospective study using profilometric analysis. Br J Dermatol. 2014;170(4):858–865. doi:10.1111/bjd.12807
  18. Karsai S, Czarnecka A, Jünger M, Raulin C. Ablative fractional lasers (CO2 and Er:YAG): A randomized controlled double‐blind split‐face trial of the treatment of peri‐orbital rhytides. Lasers Surg Med. 2010;42(2):160–167. doi:10.1002/lsm.20879
  19. Tan J, Lei Y, Ouyang HW, Gold MH. The use of the fractional CO2 laser resurfacing in the treatment of photoaging in Asians: Five years long‐term results. Lasers Surg Med. 2014;46(10):750–756. doi:10.1002/lsm.22304
  20. Levy T, Lerman I, Waibel J, Gauglitz GG, Clementoni MT, et al. Expert Consensus on Clinical Recommendations for Fractional Ablative CO2 Laser, in Facial Skin Rejuvenation Treatment. Lasers Surg Med. 2025;57(1):15–26. doi:10.1002/lsm.23850Consensus van 21 experts via vragenlijsten; volgens de auteurs gericht op één specifiek toestel.
  21. Chan NP, Ho SG, Yeung CK, Shek SY, Chan HH. Fractional ablative carbon dioxide laser resurfacing for skin rejuvenation and acne scars in Asians. Lasers Surg Med. 2010;42(9):775–783. doi:10.1002/lsm.20974Negen patiënten, één behandeling.
  22. Raulin C, Schoenermark MP, Werner S, Greve B. Xanthelasma palpebrarum: Treatment with the ultrapulsed CO2 laser. Lasers Surg Med. 1999;24(2):122–127. doi:10.1002/(sici)1096-9101(1999)24:2<122::aid-lsm7>3.0.co;2-6
  23. Manuskiatti W, Triwongwaranat D, Varothai S, Eimpunth S, Wanitphakdeedecha R. Efficacy and safety of a carbon-dioxide ablative fractional resurfacing device for treatment of atrophic acne scars in Asians. J Am Acad Dermatol. 2010;63(2):274–283. doi:10.1016/j.jaad.2009.08.051
  24. Oloruntoba AI, Rodrigues M. Safety and Tolerability of Fractional CO2 Lasers for Facial Rejuvenation Across Fitzpatrick Skin Phototypes I–IV: Retrospective Cohort Study. J Cosmet Dermatol. 2026;25(5):e70917. doi:10.1111/jocd.70917Retrospectief, 38 patiënten, alleen huidtype I–IV.
  25. Song X, Zhi BW. Comparative efficacy and safety of fractional carbon dioxide and erbium-based fractional lasers for atrophic acne scars: A systematic review and meta-analysis. Lasers Med Sci. 2026;41(1):222. doi:10.1007/s10103-026-05022-z
  26. Waldman A, Bolotin D, Arndt KA, Dover JS, Geronemus RG, et al. ASDS Guidelines Task Force: Consensus Recommendations Regarding the Safety of Lasers, Dermabrasion, Chemical Peels, Energy Devices, and Skin Surgery During and After Isotretinoin Use. Dermatol Surg. 2017;43(10):1249–1262. doi:10.1097/dss.0000000000001166Consensus (Delphi) van de ASDS; uitspraak over niet-ablatieve en oppervlakkige behandelingen.
  27. U.S. Food and Drug Administration. 510(k) premarket notification K244060: eCO2 3D (Lutronic Corporation). FDA, 31 juli 2025. https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf24/K244060.pdfGeen klinische studie ingediend; gelijkwaardigheid op basis van de eCO2 Plus (K100610).
  28. Ryu HG, Park J, Kim H, Kim W, Lee HR, Ko J, Cho SB. Comparative Morphometric and Histometric Evaluation of Power-Dependent Tissue Ablation Using Fractional Carbon Dioxide Laser. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2025;18:1901–1907. doi:10.2147/ccid.s534637Ex vivo, varkenshuid. Drie auteurs werken voor Cynosure Lutronic; het artikel vermeldt geen belangenconflict.
  29. Adrian RM. Pulsed carbon dioxide and erbium-YAG laser resurfacing: a comparative clinical and histologic study. J Cutan Laser Ther. 1999;1(1):29–35. doi:10.1080/14628839950517066Volledig ablatief, niet fractioneel.
Plan een gesprek